الآخوند الخراساني ( مترجم وشارح : جميشد سميعى )
114
كفاية الأصول ( فارسى )
* ارادهء مفهومى چگونه ارادهاى است ؟ مفهوم و معنايى است كه براى لفظ اراده در لغتنامه ذكر مىشود ، مثل : قصد ، عزم ، تصميم و . . . . * ارادهء مصداقى چگونه ارادهاى است ؟ همان مصاديق خارجيهء اراده است كه قائم به نفس اشخاص مريد و از صفات نفس آنهاست . مثل : 1 - تحصيل علم كه مصداق خارجى ارادهء زيد است . 2 - تجارت كه مصداق خارجى عمر است . 3 - مسافرت كه مصداق خارجى شماست . * ويژگى ارادههاى مذكور چيست ؟ اينست كه : هم جزئىاند ، هم خارجى . * چرا ؟ زيرا : هريك قائم به نفس شخص است ، و در عالم خارج هم انجام مىشوند . * آيا مصاديق خارجيّه همه محسوس هستند ؟ خير ، حقايق مجرده عوالم وجود بيشتر و كاملتر از حقائق مادى هستند . * ارادهء خارجيه چگونه شكل مىگيرد ؟ بدنبال مبادى آن يعنى : تصور و تصديق ، شوق ، عزم و تصميم بدست مىآيد كه مرحلهء تحريك عضلات است . * مراد از تحريك عضلات چيست ؟ اينست كه : تا اراده آمد به دنبال آن قوهء عاملهء موجود در عضلات بدن شروع به فعاليت مىكند و عضلات را به حركت در مىآورد و شما بدنبال مرادتان از جاى حركت مىكنيد . * ارادهاى كه در اينجا مطرح است چگونه است ؟ همين مصاديق جزئيه و خارجيهء اراده است كه شما در مقام هر استعمالى چنين ارادهاى پيدا مىكنيد . * با توجه به مقدمات مذكور مراد از « لا ريب فى كون الالفاظ موضوعة . . . الخ » چيست ؟ اينست كه : به نظر مرحوم آخوند بىترديد الفاظ براى مجرّد معانى خودشان وضع شدهاند ، بدون اينكه اراده در آن دخالت داشته باشد ، پس :